Dbasz o mięśnie głównie po to, żeby zachować siłę i sprawność? Mięśnie szkieletowe uczestniczą także w wykorzystywaniu glukozy i tłuszczów oraz regulacji gospodarki energetycznej. Regularna aktywność fizyczna angażująca mięśnie ma więc znaczenie również dla zdrowia metabolicznego. Dowiedz się, jak są z nim związane i jak aktywność fizyczna pomaga dbać o nie.
Czym jest zdrowie metaboliczne?
Zdrowie metaboliczne można rozumieć jako prawidłowe funkcjonowanie procesów związanych m.in. z gospodarką glukozową i lipidową, działaniem insuliny oraz regulacją ciśnienia tętniczego i masy ciała. Obejmuje ono m.in. prawidłową gospodarkę glukozową i lipidową oraz właściwe wykorzystanie i magazynowanie energii przez takie tkanki jak mięśnie, wątroba i tkanka tłuszczowa[1].
Do parametrów wykorzystywanych do oceny zdrowia metabolicznego należą m.in.:
- stężenie glukozy we krwi,
- profil lipidowy,
- obwód talii,
- BMI,
- ciśnienie tętnicze.
Nieprawidłowe wartości tych parametrów mogą wskazywać na zaburzenia metaboliczne[2]. Jednym z takich problemów jest zespół metaboliczny, czyli współwystępowanie czynników zwiększających ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy, np. otyłości brzusznej, podwyższonego ciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej[3]. W jego rozpoznawaniu bierze się pod uwagę 5 kryteriów: obwód talii, stężenie trójglicerydów i cholesterolu HDL, ciśnienie tętnicze oraz stężenie glukozy na czczo. Zespół metaboliczny rozpoznaje się, gdy spełnione są co najmniej 3 z nich[4].
Jaką rolę odgrywają mięśnie w metabolizmie?
Mięśnie szkieletowe nie odpowiadają wyłącznie za ruch i utrzymanie postawy. W związku z tym, że są także ważnym miejscem wykorzystywania substratów energetycznych (glukozy i kwasów tłuszczowych), odgrywają ważną rolę w metabolizmie oraz regulacji gospodarki energetycznej organizmu[5].
Jednym z procesów, w którym uczestniczą, jest metabolizm glukozy. Insulina ułatwia wychwyt glukozy przez mięśnie szkieletowe, które są jednym z głównych miejsc jej wykorzystania w organizmie[6],[7]. Natomiast regularna aktywność fizyczna wiąże się z poprawą wrażliwości na insulinę oraz korzystnym wpływem na metabolizm glukozy i lipidów[8].
Znaczenie ma zarówno regularna praca mięśni, jak i utrzymanie masy oraz sprawności tkanki mięśniowej. Ćwiczenia pomagają ją zwiększać albo zachowywać. Regularna aktywność fizyczna sprzyja też poprawie wrażliwości na insulinę oraz korzystnym zmianom w gospodarce glukozowej i lipidowej[9].
Ćwiczenia wzmacniające mięśnie wiążą się z mniejszym ryzykiem niektórych chorób
Regularne wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie wiąże się z mniejszym ryzykiem rozwoju niektórych chorób przewlekłych. W badaniach zaobserwowano związek takiej aktywności m.in. z niższą częstością występowania cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych[10].
Najwyraźniej widać to w przypadku cukrzycy oraz przy łączeniu ćwiczeń wzmacniających z aktywnością aerobową:
- cukrzyca – wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie wiązało się z około 17% niższym ryzykiem rozwoju cukrzycy; największy spadek ryzyka obserwowano przy wykonywaniu takich ćwiczeń przez ok. 30-60 minut tygodniowo[1],
- choroby sercowo-naczyniowe – połączenie ćwiczeń wzmacniających mięśnie z aktywnością aerobową wiązało się z niższym ryzykiem zgonu ogółem oraz z przyczyn sercowo-naczyniowych niż w przypadku braku takiej aktywności[2].
Zdrowie metaboliczne zależy jednak nie tylko od aktywności fizycznej. Znaczenie ma również sposób żywienia, który wpływa m.in. na gospodarkę lipidową.
W przypadku podwyższonego stężenia cholesterolu LDL znaczenie ma m.in. odpowiedni dobór produktów spożywczych. Do diety można włączyć również produkty wzbogacone w sterole roślinne. Spożywanie 1,5-3 g steroli roślinnych dziennie pomaga obniżyć stężenie cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni. Znajdziesz je m.in. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio.
[1] https://diabetyk.org.pl/zdrowie-metaboliczne-co-to-takiego/
[2] https://diabetyk.org.pl/zdrowie-metaboliczne-co-to-takiego/
[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62315,zespol-metaboliczny-co-to-jest-jakie-sa-przyczyny-i-jak-wyglada-leczenie
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62315,zespol-metaboliczny-co-to-jest-jakie-sa-przyczyny-i-jak-wyglada-leczenie
[5] https://www.researchgate.net/publication/338311482_Muscle_Hormones
[6] https://www.termedia.pl/The-impact-of-sports-supplements-on-metabolism-glycemic-control-and-lipid-profile-in-adolescents-and-young-adults-a-narrative-review,138,58210,1,1.html
[7] https://www.researchgate.net/publication/338311482_Muscle_Hormones
[8] https://www.researchgate.net/publication/338311482_Muscle_Hormones
[9] https://www.termedia.pl/The-impact-of-sports-supplements-on-metabolism-glycemic-control-and-lipid-profile-in-adolescents-and-young-adults-a-narrative-review,138,58210,1,1.html
[10] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35228201/
[11] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35228201/
[12] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35228201/
